Leczenie tocznia rumieniowatego układowego

Słowa kluczowe

toczeń rumieniowaty układowy, postępowanie, leczenie, przegląd

Wprowadzenie

Toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus, SLE) jest autoimmunologiczną chorobą zapalną, której leczeniem zajmują się głównie reumatolodzy. W związku z niewystarczająca liczbą lekarzy tej specjalności chorzy na toczeń często trafiają najpierw do lekarza pierwszego kontaktu lub lekarza innej specjalności. Dla wszystkich lekarzy ważna jest ogólna znajomość klinicznych i laboratoryjnych objawów SLE konieczna do rozpoznania tej choroby. Ponadto w terapii SLE stosuje się leki wymagające regularnego monitorowania potencjalnych działań toksycznych. W tym artykule przedstawiono krótki przegląd metod ambulatoryjnego leczenia SLE wraz z zaleceniami dotyczącymi kontroli toksyczności.

Rozpoznanie i objawy kliniczne

Na SLE głównie chorują kobiety – liczba zachorowań jest wśród nich 8-krotnie większa niż wśród mężczyzn. Szczyt zapadalności przypada na okres rozrodczy. W populacji ogólnej choroba występuje przeciętnie u 1 na 2000 osób, a zapadalność zależy od rasy, pochodzenia etnicznego i statusu społeczno-ekonomicznego. Przykładowo, toczeń występuje trzykrotnie częściej u Amerykanek pochodzenia afrykańskiego niż u rasy białej i częściej cechuje się u nich cięższym przebiegiem. Choć brak jednoznacznych danych epidemiologicznych dotyczących stanu Mississippi, to dostępne dane statystyczne mają znaczenie dla rejonów, w których liczebność populacji afroamerykańskiej jest duża. Etiologia SLE pozostaje nieznana, ale wiadomo, że odgrywają w niej rolę różne czynniki genetyczne, środowiskowe, hormonalne i immunologiczne. Choroba występuje rodzinnie, a częstość współwystępowania zachorowań u bliźniąt monozygotycznych jest duża. Do czynników środowiskowych przyczyniających się do rozwoju SLE należą zakażenia drobnoustrojami zaburzającymi mechanizmy regulacyjne układu immunologicznego, prowadzące do autoimmunizacji i zapoczątkowania choroby oraz ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV) wywołujące zapalenie i uszkodzenie tkanek. Stężenie hormonów płciowych i płodność mają znaczenie w patogenezie choroby. Najistotniejszym zaburzeniem immunologicznym obserwowanym w przebiegu SLE jest produkcja przeciwciał przeciwjądrowych (anti-nuclear antibody, ANA).