Dodatni wynik testu na krew utajoną w kale (FOBT) a odległe przeżycie u osób w wieku podeszłym

Komentarz W krajach rozwiniętych, w tym również w Polsce, zachorowalność i umieralność na raka jelita grubego systematycznie wzrasta. Nowotwór ten zajmuje drugie miejsce wśród przyczyn zgonów na nowotwory złośliwe, zarówno u kobiet (po raku gruczołu piersiowego), jak i u mężczyzn (po raku płuca). Rocznie w Polsce raka jelita grubego rozpoznaje się u 12 tys. pacjentów, a umiera z jego powodu ok. 8 tys. Wyniki leczenia tej choroby są w Polsce wciąż niezadowalające: odsetek 5-letnich przeżyć nie przekracza 25%, podczas gdy w USA wynosi aż 60-70%. Według aktualnej nomenklatury zaawansowany nowotwór jelita grubego to rak lub gruczolak o średnicy ≥10 mm, z cechami dysplazji dużego stopnia lub mający cechy gruczolaka kosmkowego. Za główny czynnik ryzyka raka jelita grubego uznaje się wiek >50 lat (90% zachorowań). Według obowiązujących standardów dotyczących diagnostyki nowotworów jelita grubego zalecanymi metodami przesiewowymi u osób zdrowych powyżej 50. r.ż. z ujemnym wywiadem rodzinnym są: coroczny test na krew utajoną w kale (FOBT – fecal occult blood test), sigmoidoskopia co 5 lat, kolonoskopia co 10 lat i badanie jelita grubego z podwójnym kontrastem co 5 lat. Podstawowym, stosunkowo prostym, rozpowszechnionym w praktyce klinicznej i nieinwazyjnym badaniem przesiewowym jest badanie stolca pod kątem obecności krwi utajonej. Metaanaliza badań z randomizacją i grupą kontrolną przeprowadzona przez Towlera i wsp. wykazała zmniejszenie śmiertelności o 16% wśród osób badanych tą metodą. Pacjenci z nieprawidłowym wynikiem tego testu powinni zostać poddani kolonoskopii. Kahi i wsp. wykazali zmniejszenie zachorowalności o 48% i umieralności o 65% wśród pacjentów poddanych badaniom przesiewowym z wykorzystaniem kolonoskopii. Badanie to pozwala nie tylko na ocenę całego jelita grubego, ale również na pobranie wycinków do badania mikroskopowego lub na usunięcie polipów. Kolonoskopia wykonana jest prawidłowo, jeżeli podczas badania uwidoczniono całe jelito grube, aż do kątnicy. W Polsce od 2000 r. realizowany jest „Program kolonoskopowych badań przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego”, finansowany przez Ministerstwo Zdrowia.