Potrójnie receptorowo ujemny rak piersi

W grupie chorych na potrójnie receptorowo ujemnego raka piersi rokowanie jest dość niekorzystne. Nie można u nich zastosować hormonoterapii ani leczenia, dla którego punktem uchwytu jest receptor typu 2 ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu (human epidermal growth factor receptor, HER2).
Morfologicznie postacią raka piersi najbardziej odpowiadającą rakowi potrójnie receptorowo ujemnemu jest rak typu basal-like (synonimy ang.: basal-type, basal-epithelial phenotype, basal breast cancer, basaloid breast cancer). Ten molekularny podtyp raka piersi cechuje się profilem ekspresji genów zbliżonym do profilu ekspresji w komórkach warstwy podstawnej w prawidłowej tkance piersi. Markery oceniane metodami immunohistochemicznymi są uważane za wyznacznik tego podtypu. Liczne nazwy tej postaci raka piersi świadczą o niepewności co do jej rzeczywistego charakteru.

POTRÓJNIE RECEPTOROWO UJEMNE RAKI PIERSI A RAKI TYPU BASAL-LIKE

Mianem potrójnie receptorowo ujemnych określa się raki piersi pozbawione ekspresji receptorów estrogenowych (estrogen receptor, ER), progesteronowych (progesterone receptor, PR) i HER2. Rak piersi typu basal-like jest jedną z 5 podgrup tego nowotworu, wyróżnionych na podstawie wyników analiz badań profilów ekspresji genów za pomocą mikromacierzy. Podgrupa ta cechuje się brakiem ekspresji lub słabą ekspresją ER, brakiem nadmiernej ekspresji HER2 oraz ekspresją genów na ogół ulegających ekspresji w komórkach podstawnych (basal-like) lub mioepitelialnych w prawidłowym (fizjologicznym) gruczole (ryc. 1). Wiele raków spełnia wymagania definicji zarówno raka potrójnie receptorowo ujemnego, jak i raka typu basal-like.
Uznanie znaczenia raków typu basal-like wyprzedziło badania ekspresji genów o kilka lat. Określenia tego nie stosowano jednak powszechnie do czasu opublikowania wyników tych badań. Do dziś nie przyjęto jednolitej, zaakceptowanej przez międzynarodowe środowisko definicji nowotworów z tej grupy. Ponieważ większość raków typu basal-like to jednocześnie raki potrójnie receptorowo ujemne, a większość raków potrójnie receptorowo ujemnych (około 80%) to także raki typu basal-like, oba wymienione rodzaje raka uznano za ten sam typ nowotworu. Dane pochodzące z badań klinicznych, w których wykorzystywano mikromacierz i metody immunohistochemiczne, świadczą jednak, że wcale tak nie jest (tab. 1).
Grupę raków potrójnie receptorowo ujemnych tworzą również inne podtypy molekularne raka piersi. Są to tzw. guzy o małej zawartości klaudyny, opisywane jako raki obfitujące w komórki o właściwościach zbliżonych do komórek macierzystych i wykazujące cechy komórek nabłonkowych przechodzących w komórki mezenchymalne, ponadto podgrupa guzów o dużej zawartości interferonu, rokująca znacznie lepiej niż inne potrójnie receptorowo ujemne raki, a także podgrupa guzów zbudowanych z komórek przypominających prawidłowe komórki piersi, mogących być artefaktami (być może podtyp ten opisano po zbadaniu próbek zawierających nieproporcjonalnie duży odsetek komórek podścieliska i komórek prawidłowych). Analiza immunohistochemiczna wykazała, że 18-40% raków typu basal-like nie wykazuje w badaniach immunohistochemicznych cech genotypowych raka potrójnie receptorowo ujemnego. W 20% raków typu basal-like stwierdzono ekspresję ER lub nadmierną ekspresję HER2. Na poziomie genetycznym raki potrójnie receptorowo ujemne i raki typu basal-like są wyraźnie heterogenne. Udowodniono amplifikacje wielu regionów genomu, ale częstość występowania każdej z nich jest niewielka. Raki potrójnie receptorowo ujemne i raki typu basal-like stanowią około 15% wszystkich inwazyjnych nowotworów piersi i zwykle wykazują wysoki stopień histologicznej złośliwości. Oba typy raka piersi, potrójnie receptorowo ujemny i typu basal-like, występują częściej u młodych kobiet rasy czarnej i Latynosek niż u młodych kobiet z innych grup etnicznych. Mutacja genu BRCA1 jest silnym czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania na raka piersi. Ponad 75% raków piersi u nosicielek mutacji BRCA1 cechuje fenotyp raka potrójnie receptorowo ujemnego, raka typu basal-like lub obu.