Rozpoznawanie i leczenie gruczolaków przysadki mózgowej

OSTATNIE ODKRYCIA Objawy zależą od typu nowotworu. Mikrogruczolaki mogą przebiegać bezobjawowo lub powodować zaburzenia zależne od nadmiaru wydzielanych hormonów. Natomiast makrogruczolaki wywołują tzw. efekt masy. Wśród typów histologicznych gruczolaków przysadki mózgowej są: gruczolaki wydzielające prolaktynę, gruczolaki nieczynne hormonalnie, gruczolaki wydzielające hormon wzrostu, hormon adrenokortykotropowy lub tyreotropowy.
W niniejszym artykule przedstawiono aktualne metody rozpoznawania gruczolaków przysadki mózgowej i leczenia dotkniętych nimi chorych. Omówiono postępy w leczeniu zachowawczym chorych na poszczególne rodzaje tych nowotworów, zwracając uwagę na nowe możliwości terapeutyczne. Przeanalizowano rolę leczenia chirurgicznego. Podkreślono znaczenie nadzoru oraz monitorowania chorych po operacji.

PODSUMOWANIE

Nowoczesne metody rozpoznawania i leczenia gruczolaków przysadki mózgowej znacznie poszerzają możliwości opieki nad chorymi.

SŁOWA KLUCZOWE

akromegalia, gruczolaki, choroba Cushinga, przysadka mózgowa, gruczolak wydzielający prolaktynę

WPROWADZENIE

Przysadka mózgowa jest źródłem wielu hormonów odgrywających kluczową rolę w regulacji działania gruczołów wydzielania wewnętrznego. Zaburzenia czynności przysadki mózgowej znacząco wpływają na chorobowość, umieralność i jakość życia. Najczęstszymi przyczynami takich zaburzeń są guzy przysadki mózgowej, głównie łagodne gruczolaki, a także następstwa leczenia z ich powodu. Leczenie gruczolaków ma na celu zniesienie efektu masy oraz przywrócenie prawidłowej czynności przysadki mózgowej, gdy tylko to możliwe.

EPIDEMIOLOGIA

Gruczolaki przysadki mózgowej stanowią około 5-20% pierwotnych guzów ośrodkowego układu nerwowego (OUN) u dorosłych. Często są rozpoznawane przypadkowo podczas badania pośmiertnego lub badań obrazowych mózgu i są najbardziej powszechnymi guzami wewnątrzczaszkowymi u dorosłych. Skojarzona analiza wyników badań pośmiertnych i badań radiologicznych ujawniła, że całkowity odsetek występowania tych nowotworów wyniósł 17%. W tabeli przedstawiono typy gruczolaków przysadki mózgowej w zależności od ich utkania histologicznego. Rzadszymi guzami przysadki mózgowej lub sąsiadujących z nią struktur są: czaszkogardlaki, torbiele z kieszonki Rathkego, oponiaki, nowotwory zarodkowe oraz glejaki. Omówienie ich wykracza poza ramy tego artykułu.