Postępowanie z chorymi na nowotwory narządów głowy i szyi związane i niezwiązane z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego

Nowotwory narządów głowy i szyi towarzyszące zakażeniu HPV

Rak ustnej części gardła (oropharynx carcinoma, OPC) towarzyszący zakażeniu HPV różni się od nowotworu niezwiązanego z tym zakażeniem lepszą odpowiedzią na leczenie. Standardowe postępowanie terapeutyczne stosowane obecnie nie różni się jednak w tych 2 podgrupach. Pojawiają się próby podejmowania mniej intensywnego leczenia chorych na OPC zakażonych HPV, ale takie podejście nie zostało jeszcze zweryfikowane w prospektywnych badaniach klinicznych. Pytania stawiane w badaniach doświadczalnych poświęconych rakowi płaskonabłonkowemu narządów głowy i szyi (squamous cell carcinoma of the head and neck, SCCHN) związanemu z zakażeniem HPV są zatem odmienne, a badania prowadzone obecnie przez narodowe zespoły badawcze wyróżniają tę podgrupę chorych na OPC. Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG) przeprowadziła badanie E1308: Badanie II fazy porównujące skuteczność indukcyjnej chemioterapii, po której stosowano cetuksymab z radioterapią z modulowaną intensywnością wiązki (intensity modulated radiation therapy, IMRT) podawaną w małych albo standardowych dawkach u chorych na resekcyjnego OPC towarzyszącego zakażeniu HPV. Do udziału w nim włączano jedynie chorych na miejscowo zaawansowanego OPC z dodatnim wynikiem konwencjonalnego badania immunohistochemicznego (immunohistochemistry, IHC) w kierunku p16. Wszyscy chorzy otrzymali dwa kursy chemioterapii indukcyjnej cisplatyną, paklitakselem i cetuksymabem. Ponieważ ten typ nowotworu dobrze reaguje na leczenie, spodziewano się uzyskania całkowitej odpowiedzi klinicznej już po zastosowaniu chemioterapii indukcyjnej. Dzięki temu można byłoby uniknąć dodatkowych powikłań i późnych zaburzeń czynnościowych powstałych w następstwie pełnodawkowej radioterapii, a jednocześnie zapewnić wyleczenie. Protokół E1308 zakładał podanie chorym z całkowitą regresją pierwotnego ogniskanowotworu IMRT w dawce 54 Gy na okolicę tego ogniska,a także cetuksymabu, natomiast pozostali chorzy mieli otrzymywać radioterapię w dawce konwencjonalnej (70 Gy) i cetuksymab. Odpowiedź ze strony węzłów chłonnych oceniano odrębnie, a głównym celem badania było zmniejszenie dawki promieniowania podawanej na pierwotne ognisko nowotworu, czyli na część gardła. Takie postępowanie będzie mogło być oceniane dalej, jeśli 2-letnie przeżycie wolne od progresji nowotworu wyniesie 85% dla chorych na OPC zakażonych HPV, podobnie jak w badaniu E2399, mimo wybiórczego stosowania zmniejszonej dawki promieniowania. Nabór uczestników badania E1308 zakończono w październiku 2011 r., a obecnie są analizowane wstępne wyniki toksyczności i skuteczności leczenia.