Farmakoterapia we wspomaganiu leczenia otyłości – aktualnie stosowane leki i nowe badania kliniczne

lek. Małgorzata Biedroń1
dr n. med. Maciej Haberka1
lek. Joanna Wróblewska-Bałys2
prof. dr hab. n. med. Magdalena Olszanecka-Glinianowicz3

1Katedra i Klinika Kardiologii, WNoZ, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

2Oddział Chorób Wewnętrznych z Pododdziałami Diagnostyki Kardiologicznej oraz Diabetologii, Szpital Zakonu Bonifratrów w Katowicach

3Zakład Promocji Zdrowia i Leczenia Otyłości, WLK, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: lek. Małgorzata Biedroń, Katedra i Klinika Kardiologii, WNoZ, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, e-mail: mbiedron@op.pl

Przez wiele lat możliwości farmakologicznego wspomagania leczenia otyłości były ograniczone, a leki wykorzystywane w tym celu miały złą sławę (wynikającą z ich poważnych działań niepożądanych). Jednak na rynku pojawiły się nowe leki, które można długotrwale stosować. W Stanach Zjednoczonych pacjenci i lekarze mają do dyspozycji cztery preparaty zarejestrowane w tym wskazaniu: lorkaserynę, liraglutyd oraz połączenie fenterminy z topiramatem i naltreksonu z bupropionem, a w Europie dwa spośród nich: liraglutyd oraz połączenie naltreksonu z bupropionem.

Wprowadzenie

Otyłość jest chorobą cywilizacyjną, która również w Polsce staje się coraz poważniejszym problemem – zarówno zdrowotnym, jak i społecznym. Według danych z rejestru NATPOL (Ogólnopolskie Badanie Rozpowszechnienia Czynników Ryzyka Chorób Układu Krążenia) w 2011 r. wskaźnik masy ciała (BMI – body mass index) ≥30 kg/m2 stwierdzono u 22% Polaków w wieku 18-79 lat, czyli u ok. 6,5 mln osób.1 Nieopublikowane wyniki badania WOBASZ (Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badanie Stanu Zdrowia Ludności) wskazują, że na otyłość choruje w Polsce 27% dorosłej populacji. Nadwaga i otyłość stają się coraz bardziej powszechne, więc zapobieganie ich rozwojowi oraz ich leczenie zaczynają być głównym wyzwaniem współczesnej medycyny.

Podstawowymi metodami leczenia otyłości są odpowiednia dieta czy uprawianie aktywności fizycznej, jednak dla sporej grupy chorych stosowanie się do zaleceń wraz z upływem czasu okazuje się coraz trudniejsze. Dlatego w wielu przypadkach wspomaganie farmakologiczne leczenia otyłości może istotnie wpłynąć na efekty nie tylko krótko-, lecz także długoterminowe.

Ze względu na przewlekły charakter choroby oraz częste występowanie jej powikłań, w tym chorób układu krążenia, bardzo ważne jest bezpieczeństwo leków wspomagających leczenie otyłości. Wiele leków stosowanych w przeszłości zostało wycofanych ze względu na wywoływanie działań niepożądanych, w tym zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego czy niekorzystnego wpływu na nastrój, łącznie z rozwojem depresji i myślami samobójczymi. Aktualnie na polskim rynku dostępny jest jeden preparat ze wskazaniem rejestracyjnym „wspomaganie leczenia otyłości”, mianowicie inhibitor lipaz przewodu pokarmowego – orlistat. To preparat bezpieczny i skuteczny u pacjentów preferujących pokarmy tłuste, jednak niechętnie przyjmowany ze względu na biegunki tłuszczowe i wzdęcia brzucha występujące, jeżeli chory nie stosuje się do zaleceń dietetycznych. Duże nadzieje wiązane są więc z preparatami zarejestrowanymi niedawno w Stanach Zjednoczonych i Europie. Oczekuje się przede wszystkim tego, że okażą się skuteczniejsze i będą lepiej tolerowane przez pacjentów.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Farmakoterapia otyłości dawniej

Lista leków wykorzystywanych niegdyś we wspomaganiu leczenia otyłości jest dość długa i obejmuje m.in. hormony tarczycy w monoterapii lub w połączeniu [...]

Aktualne opcje farmakologicznego wspomagania leczenia otyłości

Działania niepożądane leków wykorzystywanych dawniej we wspomaganiu terapii otyłości, związane głównie z ich negatywnym wpływem na układ krążenia oraz zdrowie psychiczne, [...]

Naltrekson/bupropion

Połączenie naltreksonu i bupropionu to jeden z dwóch nowych preparatów dostępnych w Europie od marca 2015 r.5 Wcześniej, we wrześniu 2014, [...]

Liraglutyd

Kolejną nowością w farmakologicznym wspomaganiu leczenia otyłości jest wykorzystywany dotychczas w terapii cukrzycy typu 2 liraglutyd – długodziałający analog ludzkiego GLP-1. [...]

Lorkaseryna

Lorkaseryna jest pierwszym od 1999 r. (rejestracja orlistatu) lekiem zatwierdzonym do leczenia otyłości w Stanach Zjednoczonych. Zgoda została wydana w 2012 [...]

Fentermina/topiramat

Kolejnym nowym lekiem zarejestrowanym w Stanach Zjednoczonych do długotrwałego wspomagania terapii otyłości jest połączenie fenterminy z topiramatem. Podobnie jak lorkaseryna lek [...]

Perspektywy i nadzieje

Grupą leków budzącą obecnie zainteresowanie w kontekście wspomagania leczenia otyłości są inhibitory transportera sodowo-glukozowego typu 2 (SGLT2 – sodium-glucose cotransporter 2), [...]

Podsumowanie

Nowe leki zarejestrowane do długoterminowego wspomagania leczenia otyłości dają nadzieję na poprawę efektywności terapii tej choroby. Jednak farmakoterapia wciąż pozostaje tylko [...]