Klasyfikacja hiperglikemii po raz pierwszy rozpoznanej w ciąży

Cukrzyca w ciąży

Rozpoznanie ustala się, jeżeli spełnione są klasyczne kryteria cukrzycy:

• glikemia na czczo ≥126 mg/dl (7,0 mmol/l) lub
• glikemia w 2 h OGTT ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l), lub
• glikemia przygodna ≥200 mg/dl (11,1 mmol/l) i obecne objawy hiperglikemii (np. wzmożone pragnienie, wielomocz, osłabienie).

Cukrzyca ciążowa

Rozpoznanie ustala się na podstawie OGTT z 75 g glukozy, jeżeli co najmniej 1 wartość spełnia kryterium diagnostyczne:

• na czczo: 92-125 mg/dl (5,1-6,9 mmol/l)
• po 1 h: ≥180 mg/dl (≥10,0 mmol/l)
• po 2 h: 153-199 mg/dl (8,5-11,0 mmol/l).

Uwaga praktyczna: jednorazowa glikemia na czczo w I trymestrze >92 mg/dl i <125 mg/dl nie stanowi podstawy rozpoznania hiperglikemii w ciąży i wymaga weryfikacji zgodnie z algorytmem diagnostycznym.

Monitorowanie glikemii w ciąży

Podstawą oceny wyrównania metabolicznego w cukrzycy przedciążowej oraz hiperglikemii rozpoznanej po raz pierwszy w ciąży jest monitorowanie glikemii z wykorzystaniem samokontroli z krwi włośniczkowej (SMBG – self-monitoring of blood glucose) i/lub ciągłego monitorowania glikemii (CGM). Liczbę oraz pory oznaczeń należy dopasować do nasilenia zaburzeń gospodarki węglowodanowej i stosowanego leczenia. Konieczne jest przeszkolenie pacjentki w zakresie samokontroli.

Ciągłe monitorowanie glikemii

Zgodnie z zaleceniami u kobiet z cukrzycą przedciążową preferowaną metodą monitorowania glikemii jest CGM. W cukrzycy typu 1 rekomenduje się systemy czasu rzeczywistego (rtCGM – real-time CGM), a w miarę dostępności – systemy z funkcjami zautomatyzowanego podawania insuliny (AID – automated insulin delivery), najlepiej z trybem przeznaczonym do stosowania w ciąży lub używane zgodnie z doświadczeniem ośrodka.

U kobiet z hiperglikemią rozpoznaną w ciąży (w tym GDM) leczonych insuliną zaleca się stosowanie CGM. U pozostałych pacjentek podstawą pozostaje SMBG, a zastosowanie CGM można rozważyć w przypadku istotnej zmienności glikemii.

Parametry oceny w CGM

W analizie danych CGM uwzględnia się: czas w zakresie docelowym (TIR – time in range), czas poniżej zakresu docelowego (TBR – time below range), czas powyżej zakresu docelowego (TAR – time above range), zmienność glikemii oraz trendy.

Zakres docelowy w ciąży dla CGM wynosi 63-140 mg/dl (3,5-7,8 mmol/l). U ciężarnych z cukrzycą typu 1 rekomendowane cele metryk CGM obejmują:

• TIR (63-140 mg/dl) >70%
• TBR <63 mg/dl <4% oraz TBR <54 mg/dl <1%
• TAR >140 mg/dl <25%.

U kobiet ciężarnych z cukrzycą typu 2 oraz cukrzycą ciążową, zwłaszcza leczonych insuliną, zaleca się dążenie do TIR (63-140 mg/dl) >90%.

W systemach skanowanych (isCGM – intermittently scanned CGM) wskazane jest regularne skanowanie w celu ograniczenia luk w rejestracji danych (co najmniej co 6-8 h; optymalnie przed posiłkami, 1-2 h po posiłkach, przed snem oraz w godzinach nocnych).