Podyplomie

Podstawowe wiadomości o węzłach chłonnych

Joanna Mańko

Wstęp

Węzły chłonne razem ze śledzioną i grudkami chłonnymi błony podśluzowej tworzą obwodową część układu limfatycznego. Są włączone w przebieg naczyń chłonnych i odpowiadają za filtrowanie chłonki.

Węzły chłonne uczestniczą w procesach odpornościowych – pełnią funkcję ochronnych filtrów przeciwdrobnoustrojowych (zatrzymują drobnoustroje i je niszczą). Są miejscem działania wędrujących limfocytów i makrofagów. W nich dochodzi do kontaktu limfocytów T i B z antygenami, a w odpowiedzi na ich obecność następuje aktywacja i transformacja komórek immunokompetentnych. Stymulacja antygenowa i reakcje immunologiczne mogą powodować nawet 10-krotne powiększenie węzła chłonnego.

Funkcja i budowa węzłów chłonnych oraz ich lokalizacja

Funkcja

Główną funkcją węzłów chłonnych jest filtracja chłonki oraz wytwarzanie przeciwciał uczestniczących w odpowiedzi immunologicznej. Wypełnienie tych zadań jest możliwe dzięki specyficznej strukturze węzłów chłonnych. W węzłach chłonnych wnikające antygeny aktywują limfocyty T, biorące następnie udział w miejscowej odpowiedzi komórkowej, oraz stymulują limfocyty B do wytwarzania przeciwciał.

Budowa

W każdym węźle można wyróżnić:

  • część wypukłą
  • część wklęsłą, nazywaną także wnęką.

Chłonka jest doprowadzana od strony wypukłej, a odprowadzana od strony wnęki. Przechodzi ona przez węzeł przez specjalne struktury przestrzenne zwane zatokami. W budowie każdego węzła chłonnego można wyróżnić trzy elementy:

  • zrąb
  • korę
  • rdzeń.

Zrąb węzła

Zrąb węzła stanowią:

  • torebka otaczająca węzeł
  • układ beleczek promienistych (beleczek kory) i beleczek rdzenia.

Kora

Kora węzła jest położona obwodowo; ma zbitą strukturę oraz liczne grudki chłonne: pierwotne, wtórne i trzeciego rzędu. Poszczególne jej struktury oddzielają beleczki promieniste, wzdłuż których znajdują się zatoki promieniste.

W korze wyróżnia się trzy warstwy:

  • zewnętrzną (składającą się głównie z limfocytów B; w niej tworzą się grudki chłonne)
  • pośrednią
  • głęboką (nazywaną także strefą przykorową – parakortykalną – ze słabiej rozbudowaną tkanką limfatyczną, z przewagą limfocytów T; obszar ten jest nazywany obszarem grasiczozależnym).

Rdzeń

Rdzeń węzła jest położony wewnętrznie do kory. Składa się on z:

  • nieregularnie przebiegających beleczek rdzennych odchodzących od beleczek promienistych kory
  • biegnących wzdłuż nich zatok rdzennych
  • sznurów rdzennych, w których znajdują się plazmocyty, limfocyty B i T oraz makrofagi.

Obszar ten nazywany jest strefą grasiczoniezależną.