Podyplomie

Nowotwory jąder

Michał Rabijewski

Wstęp

Nowotwory jąder wywodzą się w zdecydowanej większości z komórek rozrodczych, zarodkowych lub śródmiąższowych jąder. Objawiają się bezbolesnym powiększeniem jądra i jego wzmożoną spoistością, a w zaawansowanej fazie przerzutami do okolicznych i odległych węzłów chłonnych. Niektóre z nich powodują objawy przedwczesnego dojrzewania lub ginekomastię.

Epidemiologia

Nowotwory jądra stanowią 1-2% wszystkich nowotworów złośliwych u mężczyzn i 4-10% nowotworów układu moczowego. Obserwuje się trzy szczyty zachorowalności: w wieku dziecięcym, w przedziale 20-40 lat oraz około 60 r.ż. W grupie wiekowej 20-35 lat są to najczęstsze nowotwory u mężczyzn. Średnia wieku chorych to 25 lat. W Polsce odnotowuje się około 900 przypadków rocznie. W 1-3% przypadków nowotwór rozwija się w obu jądrach. Około 90-95% nowotworów wywodzi się z komórek zarodkowych lub rozrodczych, a 5% – z komórek zrębu lub z komórek Leydiga.

Etiopatogeneza

Do rozwoju nowotworu jądra predysponują:

  • niezstąpienie jądra
  • dysgenezja gonad
  • zespół Klinefeltera
  • nowotwór jądra w wywiadzie rodzinnym
  • nowotwór w drugiej gonadzie (także carcinoma in situ)
  • niepłodność
  • (prawdopodobnie) zakażenie HIV.

Niezstąpienie jądra jako przyczyna nowotworu

  • Wnętrostwo jest przyczyną 6-12% przypadków nowotworu jądra.
  • Około 20% guzów powstaje w przeciwstawnym jądrze znajdującym się w mosznie. Sugeruje to znaczenie dysgenezji gonad w ich patogenezie.
  • U 5-20% mężczyzn po orchidopeksji z powodu wnętrostwa rozwija się nowotwór w jądrze sprowadzonym do moszny.
  • Ekspozycja płodu męskiego na egzogenne estrogeny stosowane przez matki w okresie ciąży może powodować wnętrostwo i dysgenezję gonad.

Urazy

Urazy nie zwiększają ryzyka nowotworu jądra.

Patomorfologia

Zgodnie z klasyfikacją WHO wyróżnia się nowotwory jądra:

  • wywodzące się ze sznurów płciowych lub podścieliska (guz z komórek Leydiga, androblastoma, guz z komórek Sertolego, ziarniszczak, gonadoblastoma)
  • zawierające elementy zarodkowe i sznurów płciowych
  • inne rzadkie (gruczolakorak, guzy z pozostałości nadnercza i mezenchymalne)
  • układu chłonnego lub krwiotwórczego
  • przerzutowe.