Podyplomie

Zapalenia tarczycy

Magdalena Kochman

Wstęp

Zapalenia tarczycy stanowią heterogenną grupę chorób różniących się etiopatogenezą i obrazem klinicznym.

Przyczyną zapalenia tarczycy może być:

  • proces autoimmunologiczny
  • infekcja (bakteryjna, wirusowa, grzybicza, pasożytnicza)
  • uraz mechaniczny (m.in. wskutek badania palpacyjnego)
  • działanie czynników fizycznych (promieniowanie jonizujące)
  • działanie czynników chemicznych (leków).

W piśmiennictwie spotykane są rozmaite próby klasyfikacji zapaleń tarczycy. Dość powszechny, uwzględniający przebieg kliniczny jest podział na zapalenia:

  • ostre – trwające zwykle do 2 tygodni
  • podostre – trwające zwykle do 4-6 miesięcy
  • przewlekłe – trwające powyżej 6 miesięcy.

Rozpoznawanie i klasyfikację poszczególnych jednostek chorobowych utrudnia fakt, że mogą mieć one zmienny przebieg i imitować się wzajemnie. Dla ostrego bakteryjnego zapalenia tarczycy oraz choroby de Quervaina typowe są ból szyi, nagłe powiększenie tarczycy i gorączka. Objawy te występują jednak również sporadycznie w bezobjawowym i poporodowym zapaleniu tarczycy, w zaostrzeniu choroby Hashimoto, a także w niektórych niezapalnych chorobach tarczycy (rak, chłoniak, udar krwotoczny guza).

Gwałtownie przebiegający proces zapalny prowadzi zazwyczaj do przemijającej tyreotoksykozy w następstwie niekontrolowanego uwolnienia hormonów z uszkodzonego miąższu tarczycy, po którym może wystąpić przemijająca, a niekiedy (w przypadku destrukcji znacznej ilości miąższu) trwała niedoczynność tarczycy. W przewlekłych zapaleniach najczęściej obserwowanym zaburzeniem czynności tarczycy jest stopniowo rozwijająca się nieodwracalna hipotyreoza.

Diagnostyka różnicowa zapaleń tarczycy wymaga dobrej znajomości:

  • obrazu klinicznego poszczególnych typów zapaleń
  • charakterystycznych dla danego zapalenia odchyleń w badaniach
    • laboratoryjnych
    • obrazowych (USG, badania radiologiczne, scyntygrafia)
    • cytologicznych
  • wskazań do leczenia i typowej reakcji na stosowaną terapię.

Leczenie zależy od etiologii i nasilenia zapalenia i ma charakter:

  • przyczynowy – jedynie w zapaleniach bakteryjnych i grzybiczych
  • objawowy – we wszystkich typach zapaleń.

Leczenie objawowe polega na zwalczaniu:

  • bólu, gorączki i odczynu zapalnego w tarczycy; w tym celu stosuje się
    • niesteroidowe leki przeciwzapalne
    • glikokortykosteroidy (przy dużym nasileniu dolegliwości)
  • objawów zaburzeń czynności tarczycy; w leczeniu stosuje się
    • w tyreotoksykozie (wynikającej z destrukcji miąższu)
      • leki β-adrenolityczne
      • glikokortykosteroidy
    • w niedoczynności tarczycy
      • lewotyroksynę (okresowo lub przewlekle).