Podyplomie

Leczenie chirurgiczne chorób tarczycy

Maciej Skórski, Wiesław Wiechno

WSTĘP

W ciągu ostatnich 20 lat w wyniku postępu, jaki dokonał się w leczeniu zachowawczym, a zwłaszcza terapii jodem promieniotwórczym, wskazania do leczenia chirurgicznego chorób tarczycy uległy znacznemu ograniczeniu, zwłaszcza w grupie chorych z nadczynnością tarczycy. Nadal jednak leczenie to odgrywa istotną rolę w przypadku wola guzkowego obojętnego; jest również postępowaniem z wyboru u chorych na raka tarczycy.

NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY

WSKAZANIA DO OPERACJI

Wole guzkowe nadczynne

Wskazaniami do leczenia chirurgicznego chorych z nadczynnością tarczycy spowodowaną wolem wieloguzkowym nadczynnym, jak i pojedynczym guzem autonomicznym, są:

  • duże wole (>60 ml) z objawami ucisku na narządy sąsiednie
  • guzy o objętości >30 ml
  • rozpoznanie lub podejrzenie nowotworu złośliwego – na podstawie biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej celowanej (BACC) lub obrazu klinicznego
  • brak możliwości leczenia jodem promieniotwórczym z uwagi na niską jodochwytność tarczycy lub obecność dominujących guzów scyntygraficznie „zimnych”
  • brak zgody na leczenie jodem promieniotwórczym
  • ciąża (jeśli nie można opanować tyreotoksykozy małymi dawkami tyreostatyków – patrz rozdział „Choroby tarczycy a ciąża”)
  • konieczność szybkiego uzyskania stanu trwałej eutyreozy (np. przed planowaną ciążą)
  • nieskuteczność lub przeciwwskazania do leczenia zachowawczego.

Choroba Gravesa-Basedowa

Chorzy z nadczynnością tarczycy spowodowaną chorobą Gravesa-Basedowa wymagają leczenia chirurgicznego jedynie w szczególnych sytuacjach, takich jak:

  • brak jodochwytności tarczycy
  • brak zgody na leczenie jodem promieniotwórczym
  • współistnienie nowotworu złośliwego tarczycy
  • współistnienie umiarkowanej lub ciężkiej orbitopatii tarczycowej (zwłaszcza gdy nie jest możliwe zastosowanie glikokortykosteroidów w ramach osłony leczenia 131I)
  • ciąża z tyreotoksykozą trudną do opanowania leczeniem zachowawczym
  • konieczność szybkiego uzyskania stanu trwałej eutyreozy (np. przed planowaną ciążą)
  • nieskuteczność lub przeciwwskazania do leczenia zachowawczego.

DIAGNOSTYKA

Stężenia hormonów tarczycy we krwi

U każdego chorego przygotowywanego do operacji usunięcia tarczycy z powodu jej nadczynności należy uzyskać stan eutyreozy lub przynajmniej subklinicznej nadczynności tarczycy. Przed rozpoczęciem leczenia tyreostatycznego oraz w jego trakcie we krwi oznacza się stężenia:

  • TSH
  • fT4
  • fT3.

Ultrasonografia

Wykonanie tego badania jest niezbędne przed każdą planowaną operacją tarczycy. Umożliwia ono dokładną ocenę: