Podyplomie logo dark

Zespoły oporności na hormony tarczycy

Tomasz Bednarczuk, Marek Niedziela

Wstęp

Zespół sugerujący niewrażliwość tkanek na działanie hormonów tarczycy po raz pierwszy opisali Samuel Refetoff i wsp. w 1967 r. W 1986 r. opisano receptory jądrowe dla hormonów tarczycy (TR – thyroid hormone receptors, TR – thyroid receptors), a 3 lata później zidentyfikowano pierwsze mutacje w genie kodującym TRβ (THRB) i powiązano zespół oporności na hormony tarczycy (RTH – resistance to thyroid hormone) z mutacjami TRβ.

W ostatnich latach pojawiły się liczne nowe informacje na temat działania receptorów jądrowych dla hormonów tarczycy. Regulacja ekspresji genów docelowych przez TR jest bardzo złożona. Istotne są m.in.:

  • aktywny transport T4 i T3 przez błonę komórkową
  • wewnątrzkomórkowy metabolizm hormonów tarczycy przez dejodynazy jodotyroninowe
  • szybkości transportu T3 do jądra komórkowego
  • zdolność receptorów jądrowych dla hormonów tarczycy do tworzenia homo- i heterodimerów z innymi receptorami jądrowymi
  • wiązanie receptorów jądrowych dla hormonów tarczycy z promotorami genów docelowych
  • wiązanie receptorów jądrowych dla hormonów tarczycy z T3
  • interakcja receptorów jądrowych dla hormonów tarczycy z innymi czynnikami białkowymi (korepresorami lub koaktywatorami)
  • inicjacja transkrypcji genów zależnych od hormonów tarczycy.

W ostatnich latach opisano też mutacje w genach kodujących białka transportujące hormony tarczycy i wpływające na metabolizm hormonów tarczycy. Dlatego postuluje się, żeby pojęcie „zespołów zmniejszonej wrażliwości na hormony tarczycy” (RSTH – reduced sensitivity to thyroid hormone) obejmowało: