Podyplomie

Niedomykalność aortalna

Piotr Szymański, Piotr Hoffman

Budowa aparatu aortalnego

Jednostkę funkcjonalną aortalnego aparatu zastawkowego stanowią nie tylko płatki zastawki aortalnej, ale także pierścień aortalny, zatoki aortalne (Valsalvy) oraz połączenie zatokowo-aortalne (sinotubular junction) (ryc. 1).

Droga odpływu lewej komory nie stanowi per se elementu aparatu aortalnego, jednak jej kształt i wymiary odgrywają bardzo istotną rolę przy planowaniu zabiegu kardiochirurgicznego. Bardzo istotne, że tuż poniżej części błoniastej przegrody międzykomorowej zlokalizowany jest pęczek Hisa, którego uszkodzenie w następstwie interwencji chirurgicznej może doprowadzić do całkowitego bloku przedsionkowo-komorowego.

Pierścień aortalny jest włóknistą strukturą spajającą część mięśniową i błoniastą przegrody międzykomorowej oraz podstawę przedniego płatka zastawki mitralnej z płatkami zastawki aortalnej i zatokami aortalnymi (ciągłość mitralno-aortalna).

Do pierścienia aortalnego przyczepiają się trzy płatki zastawki aortalnej, nazywające się tak samo jak odpowiadające im zatoki aortalne: prawy, lewy i niewieńcowy. W prawej i lewej zatoce aortalnej znajdują się ujścia odpowiednich tętnic wieńcowych. Płatki mają kształt półksiężycowaty, a miejsce ich styku określa się terminem komisur. Komisury zlokalizowane są tuż poniżej połączenia zatokowo-aortalnego. Ze względu na sąsiedztwo komisur kształt i średnica tego połączenia odgrywają istotną rolę w prawidłowej koaptacji płatków aortalnych.

Czynność zastawki aortalnej

Płatki zastawki aortalnej otwierają się i zamykają pod wpływem:

  • zmian gradientu ciśnień między lewą komorą a aortą
  • zmian geometrii początkowego odcinka aorty wstępującej i zawirowań krwi w zatokach aortalnych (stąd próby odtwarzana ich kształtu w bardziej zaawansowanych technikach operacyjnych).

Zachowanie odpowiednich relacji między poszczególnymi elementami aortalnego aparatu zastawkowego odgrywa istotną rolę w utrzymaniu szczelności zastawki, a dokładna znajomość anatomii jest niezbędna przy szczegółowym planowaniu operacji naprawczych.

Definicja

Niedomykalność aortalna spowodowana jest dysfunkcją zastawki aortalnej, w następstwie której krew w rozkurczu cofa się z aorty do lewej komory. Ostra niedomykalność aortalna to hemodynamicznie istotna nagła niedomykalność wcześniej całkowicie szczelnej zastawki. Krew cofa się do lewej komory niepoddanej wcześniej zwiększonemu obciążeniu objętościowemu. W niedomykalności przewlekłej długotrwała nieszczelność zastawki prowadzi do przeciążenia objętościowego lewej komory i jej stopniowej przebudowy.