Podyplomie

Zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego

Alicja Wiercińska-Drapało

Wstęp

Jelito cienkie w warunkach fizjologicznych kolonizowane jest przez nieznaczną liczbę Gram(+) bakterii tlenowych, zwykle <105 CFU/ml (CFU – colony forming unit, jednostka tworząca kolonię). Stan taki jest utrzymywany dzięki:

  • kwaśnemu pH soku żołądkowego
  • ruchom perystaltycznym jelit
  • przeciwbakteryjnemu działaniu soku trzustkowego (za co odpowiadają enzymy proteolityczne i lipolityczne)
  • warstwie śluzu z wydzielniczymi IgA
  • zastawce krętniczo-kątniczej.


Zaburzenie któregokolwiek z tych mechanizmów powoduje w jelicie cienkim rozplem flory bakteryjnej charakterystycznej dla jelita grubego. Następstwem jest kompetycyjne pochłanianie przez zasiedlone bakterie niezbędnych substancji odżywczych dostarczanych z pożywieniem. Powoduje to niedobory żywieniowe.

Definicja

Zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego to nadmierny rozplem bakterii zwykle zasiedlających jelito grube w świetle jelita cienkiego, powodujący zaburzenia trawienia i wchłaniania pokarmów, zwłaszcza tłuszczów i witaminy B12. Przerost ten jest konsekwencją zmian anatomicznych i czynnościowych w przewodzie pokarmowym.

Epidemiologia

Zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego coraz częściej jest rozpoznawany u chorych:

  • z chorobami przewlekłymi zaburzającymi perystaltykę jelit
  • z wrodzoną lub nabytą wadą anatomiczną jelit (np. przetoką pooperacyjną)
  • długotrwale stosujących leki hamujące wydzielanie kwasu solnego.


Zespół ten występuje u:

  • 50% chorych z cukrzycą
  • 30-50% z mukowiscydozą
  • 40% z twardziną układową
  • 30-40% z chorobą Leśniowskiego-Crohna
  • 20-40% z marskością wątroby
  • 30-40% z przewlekłym zapaleniem trzustki
  • od kilku do >50% chorych z zespołem jelita nadwrażliwego.