Podyplomie 9df00e93a67af17561d56ad20242e7df71949192e177b785ec54fe1a2ce75292

Objawy neurologiczne w układowych chorobach tkanki łącznej

Mariusz Puszczewicz

Wstęp

Choroby reumatyczne to ponad 350 jednostek, które zgodnie z klasyfikacją American Rheumatism Association (ARA) z 1983 r. podzielono na 10 odrębnych grup. Do jednej z nich należą układowe choroby tkanki łącznej, które charakteryzuje przewlekły proces zapalny tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym.

Proces zapalny obejmuje tkankę łączną całego organizmu i ma charakter przewlekle postępujący, a jego następstwem jest zajęcie wielu narządów i układów, w tym układu nerwowego.

Objawy neurologiczne występują z różną częstością i są skutkiem zajęcia:

  • mózgu
  • pnia mózgu
  • móżdżku
  • rdzenia kręgowego
  • obwodowego układu nerwowego.

Zmiany w układzie nerwowym mogą być:

  • pierwszym objawem choroby
  • przejawem jej aktywności lub zaawansowania
  • działaniem niepożądanym leków (tab. 1)
  • następstwem współistnienia innych chorób
    • cukrzycy
    • nadciśnienia tętniczego.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

Definicja

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekły proces zapalny tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym cechujący się głównie nieswoistym symetrycznym zapaleniem błony maziowej stawów, któremu towarzyszą objawy pozastawowe i powikłania narządowe. Choroba prowadzi do niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci w następstwie przyspieszonego rozwoju miażdżycy.

Klasyfikacja

Kryteria klasyfikacji RZS z 1987 r.

Kryteria klasyfikacji choroby ustalono w 1987 r. Zgodnie z nimi do rozpoznania RZS upoważnia występowanie co najmniej czterech spośród następujących objawów:

  • sztywność poranna trwająca co najmniej godzinę, utrzymująca się przez co najmniej 6 tygodni
  • zapalenie trzech lub więcej stawów utrzymujące się przez co najmniej 6 tygodni
  • zapalenie stawów ręki utrzymujące się przez co najmniej 6 tygodni
    • nadgarstkowych
    • śródręczno-paliczkowych
    • międzypaliczkowych bliższych
  • symetryczne zapalenie stawów
  • guzki reumatoidalne
  • czynnik reumatoidalny
  • zmiany radiologiczne
    • osteoporoza
    • nadżerki.

W 2010 r. zaproponowano punktowy system klasyfikacji chorych na wczesną postać RZS przedstawiony w tabeli 2.

Epidemiologia

Częstość występowania choroby szacuje się na 0,3-2,0%. Czterokrotnie częściej chorują mężczyźni. Szczyt zachorowań przypada na 35 r.ż.

Obraz kliniczny

Objawy stawowe

Dominującym objawem klinicznym jest zapalenie stawów cechujące się:

  • bólem
  • obrzękiem
  • sztywnością poranną trwającą ponad godzinę.

Objawy występują początkowo w drobnych stawach rąk i stóp, następnie pojawiają się w pozostałych stawach.

Objawy ogólne